Tại ấp 1, xã Trí Phải, từ tờ mờ sáng ngày 28 tháng Chạp, căn bếp nhỏ của gia đình chị Nguyễn Thị Thắm đã rộn ràng tiếng nói cười mọi người đang chuẩn bị gói bánh tét. Ngoài sân, những tàu lá chuối được lau sạch, cắt gọn và xếp ngay ngắn. Trong nhà, nếp trắng vo kỹ để ráo, đậu xanh đãi sạch vỏ, thịt ba rọi ướp tiêu, hành và nước mắm thơm lừng, “khoảng 4 giờ sáng là cả nhà bắt tay vào làm. Người vo nếp, người hấp đậu, người chẻ lạt. Năm nào cũng vậy, riết thành quen”, chị Thắm chia sẽ trong lúc đôi tay vẫn thoăn thoắt gói bánh.

                                Ảnh: Khi các đòn bánh đã được buộc ngay ngắn, chắc tay thì bắt đầu bước quan trọng nhất là luộc bánh

    Gói bánh tét nhìn qua tưởng đơn giản nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm. Nếp phải dẻo, hạt đều; đậu xanh tán nhuyễn, vàng ươm; thịt ba rọi tươi, cắt dài theo chiều đòn bánh. Khi gói người làm phải canh lượng nếp, đậu và thịt sao cho hài hòa để khi cắt ra, khoanh bánh tròn đều, lớp nếp trắng ngà ôm lấy nhân đậu vàng và miếng thịt hồng ở giữa. Lạt buộc cũng phải vừa tay, không quá chặt khiến bánh cứng, không quá lỏng làm bánh nhão.
    Gia đình chị Thắm năm nào cũng gói khoảng hơn 100 đòn bánh tét, vừa để bán cho khách mối quen vừa để cúng ông bà, biếu họ hàng, làm quà cho con cháu đi làm xa. Sau khi gói xong, bánh được xếp ngay ngắn vào nồi lớn, đổ nước ngập và bắt đầu nấu liên tục từ 8 đến 10 tiếng. Khi nồi bánh bắt đầu sôi, cũng là lúc không khí Tết trong nhà thêm ấm áp. Bếp lửa hồng bập bùng suốt đêm, người lớn thay phiên nhau chụm củi, châm nước; trẻ nhỏ háo hức ngồi canh bánh, mong chờ khoảnh khắc vớt những đòn bánh còn nóng hổi. 
Với người miền tây, gói bánh tét không chỉ để chuẩn bị món ăn ngày Tết. Đó còn là dịp để các thế hệ sum vầy. Bên bếp lửa, câu chuyện về những mùa xuân cũ nhắc lại, về ông bà, về những năm tháng khó khăn đã qua. Nồi bánh vì thế không chỉ đỏ lửa mà còn giữ lửa gia đình.
Trong bối cảnh cuộc sống hiện đại, khi nhiều gia đình lựa chọn mua bánh làm sẵn để tiết kiệm thời gian, phong tục tự tay gói bánh vẫn được duy trì ở không ít mái nhà.
     Tại ấp 6, xã Trí Phải, gia đình bà Trần Thị Út nhiều năm nay vẫn giữ thói quen này “Bánh ngoài chợ có thể ngon và tiện lợi, nhưng không thể thay thế được cảm giác cả nhà cùng ngồi gói bánh. Đòn bánh tự tay làm ra có công sức, có tình cảm và cả ký ức”, bà Út bày tỏ. Theo bà Út, mỗi năm gia đình chỉ gói hơn chục đòn không  nhiều, nhưng nhất định phải có. Đó là cách để con cháu hiểu thêm về phong tục truyền thống và trân trọng giá trị sum họp.
Trên bàn thờ tổ tiên mỗi dịp Tết, đòn bánh tét xanh mướt luôn được đặt ở vị trí trang trọng. Không chỉ là lễ vật dâng cúng ông  bà, bánh tét còn tượng trưng cho sự no đủ, đoàn viên. Những khoanh bánh tròn đầy gợi nhắc về tình ruột thịt và sự gắn kết giữa các thành viên trong gia đình.
Giữa dòng chảy của thời đại số, khi nhiều giá trị truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, việc gìn giữ phong tục gói bánh tét càng trở nên ý nghĩa. Không chỉ bảo tồn một món ăn, đó là giữ gìn nếp nhà, giữ ký ức và bản sắc văn hóa địa phương.
    Mỗi mùa xuân về, mùi nếp mới quyện cùng hương lá chuối lại lan tỏa trong từng gian bếp. Trong hơi ấm của bếp lửa ngày cuối năm, người ta nhận ra rằng Tết không chỉ là sự chuyển giao năm tháng, mà còn là hành trình trở về với gia đình và cội nguồn. Giữ gìn đòn bánh tét ngày Tết vì thế cũng là giữ gìn hồn cốt văn hóa miền Tây, nơi tình người luôn đậm đà như vị dẻo thơm của bánh quê nhà.